د علومو اکاډمۍ د خپرو شویو تحقیقي متونو کرهکتنه (۱۳۸۱- ۱۴۰۰هـ ل)
د افغانستان د علومو اکاډمي د بشري علومو معاونیت، د ژبو او ادبیاتو مرکز، د پښتو ژبې او ادبیاتو انستیتوت علمي غړي څېړندوی احسان الحق کبیر «د علومو اکاډمۍ د خپرو شویو تحقیقي متونو کرهکتنه (۱۳۸۱- ۱۴۰۰هـ ل)» علمي- څېړنیز کنفرانس وړاندې کړ.
تحقیقي متن د متنپوهنې اصطلاح ده، هغو متونو ته ویل کېږي چې له یوې، دوو او یا ډېرو نسخو څخه د تصحیح له بېلابېلو میتودونو څخه په استفادې برابرېږي. له دغه ډول متونو سره سریزې، شرحې، لمنلیکونه، تعلیقات، وییپانګې او د لوستونکو د پوهاوي لپاره نورې اسانتیاوې هم ملې وي.
د افغانستان علومو اکاډمي په هېواد کې د معتبرې علمي- څېړنیزې ادارې په توګه د نورو څېړنیزو کارونو ترڅنګ د متونو د تصحیح او تدوین چارې هم پر غاړه لري چې له نېکه مرغه د پښتو ټولنې او بیا د علومو اکاډمۍ په جوړېدو سره د پښتو ډېر پخواني متون او آثار تدوین، تصحیح او څېړل شوي دي. په دغه علمي کنفرانس کې د علومو اکاډمۍ په وروستیو شلو کالو کې د تدوین او تصحیح شوو متونو کرهکته او ارزونه شوې وه.
په دغه وخت کې د علومو اکاډمۍ لاندې ۵ پخواني اثار تصحیح، تدوین او چاپ کړي دي:
۱. ګلدسته: دغه اثر د سعدي شیرازي د ګلستان پښتو ژباړه ده چې عبدالقادرخان خټک ژباړلی دی، دغه اثر د علومو اکاډمۍ په ۱۳۸۳ل کال کې خپور کړی دی.
۲. د نواب محبت خان پښتو دیوان: دا اثر د علومو اکاډمۍ په ۱۳۸۴ل کال کې د سرمحقق زلمي هېوادمل په سریزه او سمون چاپ کړی دی.
۳. فرحت الجتبی: دا د بایزید روښان رساله ده چې د علومو اکاډمۍ په ۱۳۸۵ل کال کې د سرمحقق زلمي هېوادمل په سریزه او سمون چاپ کړې ده.
۴. یوسف زلیخا: دا د مولانا نورالدین عبدالرحمن جامي د یوسف زلیخا پښتو ژباړه ده چې عبدالقادرخان خټک د مثنوي په فورم کې پښتو کړې ده. د علومو اکاډمۍ په ۱۳۹۱ل کال کې د څېړنوال نورالله ولسپال او څېړندوی عبدالمتین متین په تدوین چاپ کړی دی.
۵. د مفتي عبدالحنان داعي کلیات: دا اثر د بشرمل زرغون په سریزه، اوډنه، پرتلنه او وییپانګه د افغانستان د علومو اکاډمي په ۱۳۹۹ل کال کې خپور کړی دی.
په دغه علمي- څېړنیز کنفرانس کې د متنپوهنې د اصولو په رڼا کې پورته چاپ شوي متون نقد شول. د همدې اثارو پر سریزو، د تدوین پر میتودونو، د متونو په نسخو، لمنلیکونو، وییپانګو او د متنپوهنې په نورو اړوندو مسایلو بحث وشو. د څېړونکو پوښتنو ته قانع کوونکي ځوابونه وویل شول او په پای کې د ارزونې د کمیسیون له لوري مثبت وارزول شو.
