نقش ریاضیات فازی در تصمیمگیریهای اقتصادی
(کنفرانس علمی – تحقیقی)
محترم محقق خورشید انور "نیازی" عضو علمی انستیتوت ریاضی و فزیک مرکز علوم ریاضی، فزیک و تخنیک مربوط معاونیت بخش علوم طبیعی – تخنیکی اکادمی علوم، کنفرانس علمی – تحققی را تحت عنوان (نقش ریاضیات فازی در تصمیمگیریهای اقتصادی) به تاریخ 25/12/1404 هـ.ش در حضور استادان و محققان ارائه نمود.
محقق بیان داشت که ریاضیات فازی (Fuzzy Mathematics) یکی از شاخههای مهم ریاضیات است که به بررسی و مدلسازی مفاهیم مبهم و غیرقطعی میپردازد. اقتصاد معاصر با پیچیدگیهای گسترده، نوسانات بازار، رفتارهای غیرقطعی مصرفکنندگان و اطلاعات ناقص روبهرو است. در حالیکه مدلهای کلاسیک اقتصادی معمولاً بر فرض وجود اطلاعات دقیق و کامل استوار اند، بسیاری از متغیرهای اقتصادی مانند «ریسک بالا»، «سود مناسب»، «تورم شدید» و «سرمایهگذاری مطلوب» ماهیت کیفی و مبهم دارند.
وی افزود که ریاضیات فازی امکان مدلسازی این مفاهیم زبانی و تقریبی را فراهم میسازد. برخلاف منطق کلاسیک که تنها دو حالت درست یا نادرست را میپذیرد، منطق فازی (Fuzzy Logic) درجات مختلفی از صدق را در نظر میگیرد و از این طریق ابزار مناسبی برای تحلیل تصمیمگیریهای اقتصادی در شرایط عدم قطعیت فراهم مینماید.
در این کنفرانس، ابتدا تاریخچۀ ریاضیات فازی و تفاوتهای آن با ریاضیات کلاسیک بررسی شد. سپس محدودیتهای نظریۀ مجموعههای کلاسیک مورد تحلیل قرار گرفت و مفاهیم اساسی مجموعههای فازی، تابع عضویت و برخی از انواع توابع عضویت بهویژه توابع خطی و مثلثی تشریح گردید.
همچنین برخی کاربردهای مهم ریاضیات فازی در اقتصاد معرفی شد و یک مثال عملی در زمینۀ تصمیمگیری سرمایهگذاری، به روش فازی و سپس به روش کلاسیک، تحلیل و مقایسه گردید.
نتایج نشان داد که روش فازی در شرایط اطلاعات ناقص، ارزیابیهای کیفی و محیطهای اقتصادی پرریسک، نسبت به مدلهای کلاسیک انعطافپذیری و کارایی بیشتری دارد. با این حال، ریاضیات فازی جایگزین کامل مدلهای کلاسیک نیست، بلکه در شرایط عدم قطعیت به عنوان مکمل آنها مورد استفاده قرار میگیرد.
بناءً مرکز علوم ریاضی، فزیک و تخنیک اکادمی علوم افغانستان تحقیق در این زمینه را مهم و ارزشمند ارزیابی نمود. در پایان، محقق به پرسشهای استادان و محققان پاسخهای قناعتبخش ارائه کرد و کنفرانس مذکور از سوی اشتراککنندگان به اتفاق آرا مثبت ارزیابی گردید.
